Thứ tư 13/12/2017 08:29 Đăng nhập   | Liên hệ  | English English

Khoa Xuất bản nửa thế kỷ đào tạo và bồi dưỡng cán bộ xuất bản

Thứ ba 16/05/2017 15:02

Tháng 5-2017, đánh dấu Khoa Xuất bản tròn nửa thế kỷ tồn tại và phát triển. Khoa Xuất bản là cơ sở duy nhất ở Việt Nam đào tạo cán bộ biên tập, xuất bản. Đây cũng là một trong những khoa đào tạo cơ bản của Học viện Báo chí và Tuyên truyền thuộc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, có chức năng và nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng cán bộ và biên tập viên xuất bản ở trình độ đại học và sau đại học. 

Để thực hiện tốt nhiệm vụ đào tạo, ngay từ khi thành lập, Khoa luôn kết hợp đào tạo với nghiên cứu khoa học nhằm xây dựng và hoàn thiện chương trình, nội dung, nâng cao chất lượng đào tạo, gắn với thực tiễn hoạt động xuất bản. Ngoài ra, Khoa còn có chức năng nghiên cứu khoa học phục vụ sự nghiệp truyền thông nói chung, sự nghiệp xuất bản nói riêng và phục vụ công tác đào tạo của Học viện.


Cán bộ, giảng viên khoa Xuất bản

1. Quá trình xây dựng và phát triển

Quá trình xây dựng và phát triển của Khoa đã trải qua những dấu mốc quan trọng. Tiền thân của Khoa, giai đoạn 1965-1968, Khoa chiêu sinh và giảng dạy các lớp bồi dưỡng ngắn hạn đầu tiên về xuất bản cho đội ngũ cán bộ biên tập các nhà xuất bản.

- Tháng 10.1969, lớp Xuất bản khoá I đào tạo theo mô hình đại học đầu tiên được khai giảng, là cột mốc quan trọng đánh dấu sự trưởng thành của Khoa Xuất bản.

- Từ năm 1975-1996, Khoa mở liên tục các lớp đào tạo hệ ngắn hạn, lấy bằng đại học thứ 2 cho cán bộ các nhà xuất bản.

- Từ năm 1993 đến nay, Khoa được mở lại hệ đào tạo tập trung dài hạn 4 năm dành cho học sinh phổ thông, trực tiếp đào tạo bậc cử nhân chuyên ngành Biên tập - xuất bản hệ chính quy tập trung 4 năm (văn bằng 1) và hệ vừa làm vừa học 2 năm (văn bằng 2).

- Từ năm 2003 đến nay, Khoa đào tạo bậc thạc sĩ hệ chính quy tập trung và hệ chính quy không tập trung với 2 chuyên ngành: Biên tập xuất bản, Quản lý xuất bản.

- Ngày 30.12. 2016, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ký Quyết định chính thức giao nhiệm vụ đào tạo tiến sĩ Xuất bản học cho Khoa. Hiện nay các đơn vị chức năng của Học viện và Khoa đang xây dựng kế hoạch triển khai tuyển sinh NCS đợt 1 của năm 2017.

Như vậy, từ những hình thức bồi dưỡng ban đầu với số lượng khiêm tốn người học, đến nay Khoa Xuất bản đã có đầy đủ các bậc học, các hình thức đào tạo, từ các lớp bồi dưỡng ngắn hạn và dài hạn, đến bậc đào tạo đại học và trên đại học.

Về cơ cấu tổ chức và nhân lực: Hiện nay Khoa Xuất bản có 1 tổ bộ môn Thực hành biên tập, 1 tổ bộ môn Cơ sở lý luận xuất bản, 1 tổ bộ môn Nghiệp vụ xuất bản; 1 phòng thực hành Xuất bản trang bị đầy đủ các máy móc, thiết bị hiện đại phục vụ cho việc thực hành nghề.

- Đội ngũ cán bộ giảng viên Khoa hiện nay có 7 người. Đội ngũ giảng viên cơ hữu: 14% Phó giáo sư, 29% Tiến sĩ, 57% Thạc sĩ. Đội ngũ giảng viên của Khoa có năng lực, được đào tạo cơ bản đúng chuyên ngành. Bên cạnh đó, Khoa còn có một đội ngũ cộng tác viên với hơn 30 GS, PGS, TS, ThS, GVCC đang công tác tại Ban Tuyên giáo Trung ương, Cục Xuất bản, các cơ quan xuất bản, truyền thông và nhiều cơ sở đào tạo khác.

Với đội ngũ giảng viên cơ hữu và cộng tác viên có năng lực, trình độ, kinh nghiệm chuyên môn cao, ngoài nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng nhân lực cho ngành Xuất bản, Khoa Xuất bản còn là lực lượng nòng cốt cộng tác với các nhà xuất bản để xuất bản, xã hội hóa các công trình nghiên cứu khoa học của các tác giả trong và ngoài Học viện.

2. Những thành tích đạt được

Trải qua nửa thế kỷ xây dựng và phát triển, Khoa Xuất bản đã đạt được những thành tích tiêu biểu trên các mặt:

Về đào tạo, tính đến nay, Khoa Xuất bản đã đào tạo 14 khóa cử nhân Biên tập - xuất bản với số lượng gần 1.000 cử nhân; đào tạo 12 khóa cao học với số lượng khoảng 100 thạc sĩ. Đặc biệt, Khoa đã thành công trong việc xây dựng Đề án mở mã ngành đào tạo tiến sĩ Xuất bản học và đã được Bộ Giáo dục Đào tạo phê duyệt, ra quyết định, và sẽ chính thức tuyển sinh từ năm 2017. Trong bối cảnh ngành Xuất bản chưa có mã ngành đào tạo tiến sĩ, chưa có tiến sĩ Xuất bản nên việc lập Đề án và thuyết phục Bộ Giáo dục Đào tạo phê duyệt rất khó khăn. Vượt lên những khó khăn ấy, Ban Chủ nhiệm Khoa và tập thể cán bộ, giảng viên của Khoa đã quyết tâm xây dựng một Đề án với đầy đủ luận chứng khoa học, khách quan. Đây là thành tích quan trọng giúp Học viện Báo chí và Tuyên truyền có thêm khoa thứ 4 trong Học viện có đủ năng lực đào tạo tiến sĩ; từ đó làm tăng thêm sự khẳng định và nâng cao vị thế của Khoa trong ngành Xuất bản và của Học viện trong hệ thống giáo dục đào tạo bậc đại học và trên đại học. Bởi hiện nay, Học viện Báo chí và Tuyên truyền là cơ sở đào tạo duy nhất của 3 nước Đông Dương (Việt Nam, Lào, Campuchia) đào tạo ngành Xuất bản ở 3 bậc học: Đại học, Thạc sĩ, Tiến sĩ.

Đến nay, ngoài việc thực hiện hiệu quả công tác giảng dạy 1 chuyên ngành với 32 học phần mang tính đặc thù, Khoa còn liên tục mở các lớp bồi dưỡng ngắn hạn và dài hạn trang bị kiến thức pháp luật về xuất bản và kỹ năng nghiệp vụ biên tập. Các khóa học này đáp ứng nhu cầu của các học viên trong việc trau dồi kỹ năng nghiệp vụ biên tập và xuất bản. Đến nay, Khoa đã tổ chức 10 lớp bồi dưỡng nghiệp vụ cho hàng trăm cán bộ biên tập và cán bộ lãnh đạo, quản lý các cơ quan xuất bản, tuyên giáo, thông tin - truyền thông ở trung ương và địa phương. Ngoài ra, Khoa còn tham gia đào tạo hàng chục nghìn nhà báo, biên tập viên và giảng viên lý luận chính trị cho Đảng và Nhà nước; tham gia hàng chục hội đồng nhà nước, hội đồng cơ sở chấm luận án tiến sĩ, luận văn thạc sĩ. Đặc biệt, Khoa đã và đang đào tạo hơn 20 sinh viên Lào hệ đại học chuyên ngành Biên tập - xuất bản, 2 học viên Lào hệ sau đại học.

 Về hoạt động khoa học, trong chương trình đổi mới giáo dục chung của Học viện, Khoa đã chủ trì, nghiên cứu, xây dựng các chương trình đào tạo bồi dưỡng thuộc các bậc học khác nhau từ cử nhân, thạc sĩ, đến tiến sĩ. 

 Khoa đã chủ trì, nghiên cứu và hoàn thành  3 đề tài cấp Bộ, 30 đề tài cấp cơ sở, 60 bài báo khoa học đạt kết quả nghiệm thu loại xuất sắc và khá. Ngoài ra, cán bộ, giảng viên của Khoa còn tham gia các đề tài khoa học cấp nhà nước, cấp cơ sở, tham dự hội thảo khoa học thuộc các chuyên ngành và liên ngành của các cơ quan, đơn vị, nhà trường, học viện khác. Cán bộ giảng viên của Khoa đã trực tiếp tham gia, chủ trì nhiều đề tài khoa học các cấp, hướng dẫn thành nhiều đề tài khoa học sinh viên.

- Khoa đã tổ chức thành công hàng chục cuộc hội thảo khoa học cấp khoa; cán bộ giảng viên trong Khoa thường xuyên tích cực viết bà tham gia các hội thảo quốc tế, hội thảo quốc gia..

  Xuất bản 15 giáo trình và sách tham khảo nghiệp vụ, viết hàng trăm bài nghiên cứu về nghiệp vụ đăng trên các tạp chí chuyên ngành, liên ngành. Nhiều đề tài nghiên cứu khoa học được đánh giá xuất sắc, các cuốn giáo trình được xã hội thừa nhận, đánh giá cao.

Về quan hệ đối ngoại, Khoa có quan hệ với Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ Văn hoá - Thể thao và Du lịch, Bộ Thông tin và Truyền thông, Cục Xuất bản, Hội Xuất bản Việt Nam, các nhà xuất bản, các cơ quan quản lý xuất bản trong cả nước.

Ngoài ra, Khoa còn có quan hệ với nhiều trường đại học khối ngành khoa học xã hội và nhân văn, các trường chính trị, các vụ, viện, cơ quan khoa học trên toàn quốc. Khoa cũng có giảng viên tham gia giảng dạy quốc tế tại Đại học Dân tộc Quảng Tây và Học viện Truyền thông Nam Quảng (Trung Quốc).

Cán bộ của Khoa tham gia giảng dạy các lớp bồi dưỡng và các hội đồng thi nâng ngạch biên tập viên chính và biên tập viên cao cấp cho các cơ quan báo chí, xuất bản trong cả nước. 

Về các mặt công tác khác, 100% cán bộ, giảng viên của Khoa đều là đảng viên. Chi bộ Khoa Xuất bản liên tục đạt danh hiệu Chi bộ trong sạch vững mạnh. Những năm qua, Khoa đã đạt nhiều thành tích phát triển đảng trong sinh viên. Trung bình mỗi năm, Chi bộ Khoa đã tổ chức xét duyệt khoảng 20 sinh viên học lớp Bồi dưỡng nhận thức về Đảng; tổ chức kết nạp từ 5 - 10 sinh viên vào Đảng.

 Do tập thể cán bộ, giảng viên Khoa là một khối đoàn kết, thống nhất và nỗ lực không ngừng, mà tập thể Khoa đã liên tục đạt danh hiệu Tập thể Lao động xuất sắc, Tập thể Lao động tiên tiến; nhiều cá nhân và tập thể Khoa Xuất bản đã được tặng bằng khen, giấy khen của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Học viện Báo chí và Tuyên truyền.

Quá trình phát triển của Khoa Xuất bản trong 50 năm qua và những thành tựu có được ngày hôm nay trước hết có sự lãnh đạo trực tiếp sâu sát, thường xuyên sự quan tâm chỉ đạo của Đảng ủy, Ban Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền đối với các hoạt động chuyên môn của Khoa. 

- Bên cạnh đó, do có sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt của Ban Chủ nhiệm Khoa, Chi uỷ Khoa, Công đoàn Khoa trong công tác đào tạo, nghiên cứu khoa học. Do có sự đoàn kết, sự phối kết hợp nhịp nhàng giữa các tổ chức đoàn thể của Khoa trong việc tổ chức, quản lý, thực hiện các hoạt động, từ công tác chuyên môn đến các công tác xã hội và đoàn thể; sự phấn đấu không mệt mỏi, tâm huyết và đầy trách nhiệm của các thế hệ thầy và trò Khoa Xuất bản trong suốt nửa thế kỷ qua; sự cộng tác nhiệt tình, thường xuyên và có hiệu quả của các tổ chức, các nhân trong và ngoài Học viện, nhất là các đồng chí giảng viên kiêm chức, thỉnh giảng. 

3. Những vấn đề đặt ra trong công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ xuất bản

Công tác đào tạo qua thời kỳ bao cấp, hoạt động xuất bản gắn với cơ chế sản xuất kinh tế kế hoạch hóa. Theo đó, công tác đào tạo bồi dưỡng cũng bám sát yêu cầu của điều kiện sản xuất và quản lý của cơ chế đó. Từ khi cả nước thực hiện sự đổi mới toàn diện, ngành Xuất bản cũng chuyển đổi sang hoạt động theo cơ chế thị trường, công tác đào tạo nguồn nhân lực cho ngành cũng có sự chuyển biến mạnh mẽ, toàn diện ở tất cả các khâu biên tập, in, phát hành. 

  Công tác đào tạo và bồi dưỡng nguồn nhân lực cho ngành Xuất bản của Khoa Xuất bản đã trải qua 50 năm, đã đạt được những thành tựu và kết quả rất đáng tự hào. Tuy nhiên, nhìn lại kết quả, chất lượng sản phẩm đầu ra của công tác đào tạo xuất bản chủ yếu phát triển về quy mô và số lượng mà chất lượng đào tạo vẫn còn chưa thực sự đáp ứng được yêu cầu của sự phát triển xuất bản thời kỳ hiện đại, nhất là trong tình hình hiện nay khi nền kinh tế tri thức phát triển mạnh dựa trên nền khoa học công nghệ cao, trong đó có xuất bản điện tử đang phát triển như vũ bão, cả nước ta với tất cả các ngành, các lĩnh vực đều đổi mới và hội nhập sâu rộng. Trước bối cảnh đó, những vấn đề đặt ra cho công tác đào tạo của Khoa Xuất bản trong thời gian tới là cần đổi mới mạnh mẽ và toàn diện công tác đào tạo, bồi dưỡng ở tất cả các bậc học, các hình thức đào tạo, từ đổi mới chương trình, xác định mục tiêu, xác định phương châm, đến phương pháp dạy và học, phương thức đánh giá chất lượng. Trong đó, việc đổi mới nội dung chương trình theo phương thức đào tạo tín chỉ có ý nghĩa cấp thiết hơn cả. Theo đó, việc đổi mới chương trình đào tạo, bồi dưỡng của Khoa Xuất bản cần phải triển khai theo các hướng sau:

 Thứ nhất, chương trình phải xác định rõ, cụ thể mục tiêu đào tạo cũng như phải bám sát thực tiễn.

 Thứ hai, trong quá trình xây dựng chương trình môn học phải giảm lý thuyết, tăng thực hành.

Thứ ba, chương trình phải có tính hệ thống và liên thông.

Thứ tư, chương trình cần tích hợp đa ngành, liên ngành.

Trước mắt Khoa Xuất bản là những điều kiện thuận lợi, những cơ hội bứt phá, nhưng cũng có không ít thách thức đang chờ đợi, đòi hỏi sự nỗ lực, tự tin, không ngừng đổi mới của tập thể cán bộ, giảng viên để đưa Khoa Xuất bản đồng hành cùng Học viện tiếp tục phát triển nhanh, mạnh và bền vững trong tương lai.

TS. Phạm Văn Thấu 

Học viện Báo chí & Tuyên truyền